De herfst komt eraan, al voelt het buiten nog als zomer. De eerste bladeren kleuren en straks komen kinderen er met hun handen vol mee binnen. Een mooi moment om te kijken wat er in je groep al klaarstaat: een houten kastje met dichte laatjes, vaak met een laagje stof erop.
De lesjes uit het materiaalboek zijn gegeven en daarna blijft het laatje dicht. Zonde, want bladvormen zijn geen rijtje woorden dat kinderen uit hun hoofd leren. Kinderen leren ermee kijken.
Wat zijn bladvormen in het montessorimateriaal?
Een lancetvormig blad is smal en langgerekt en loopt uit in een punt, zoals het blad van een wilg. Een niervormig blad is breder dan lang en heeft een inkeping aan de onderkant, zoals het blad van het hoefblad. Tussen die twee liggen in het kastje nog veel meer vormen.
Wat een cursus tuinontwerp me leerde over bladvormen
Een aantal jaren geleden volgde ik naast mijn werk twee jaar tuinontwerp op de volksuniversiteit. De bladvormen kende ik al lang. Wat ik daar leerde was iets anders: je gebruikt die vormen om een compositie te maken. Een smal, lancetvormig blad naast een breed, rond blad. Iets fijns en geveerds tegen iets stevigs. Liggen vormen naast elkaar, dan gaan ze iets met elkaar doen.
Sindsdien kijk ik anders naar dat kastje. De namen zijn niet het doel, ze helpen je om beter te zien.
Bladvormen leren in de praktijk: drie ideeën voor morgen
- Je kunt morgen al met de kaartjes naar buiten. Een niervormig blad dat een kind zelf vindt is een heel ander blad dan een plaatje.
- Je kunt kinderen laten ordenen in plaats van benoemen. Met een paar bakjes sorteren ze hun meegebrachte bladeren op vorm, rand en grootte. Het benoemen komt daarna vanzelf.
- Je kunt ze ook composities laten leggen. Kinderen leggen drie bladeren zo neer dat het mooi is en vertellen waarom het werkt. Vorm, contrast en herhaling worden zo taal.
De natuurtafel in oktober: van stapel naar werkje
In oktober nemen kinderen van alles mee naar school: bladeren, nootjes en andere vondsten. Op de natuurtafel groeit dat snel uit tot een hoop waar niemand meer naar omkijkt. Met bakjes en kaartjes erbij kunnen kinderen sorteren en vergelijken. De hoop wordt zo een werkje met een begin en een eind.
Er hoort nog een vraag bij, een vraag uit het kosmisch onderwijs. De bladeren beschermen en bemesten de grond waar ze vandaan komen en de nootjes zijn voedsel voor de dieren die de winter in gaan. Wat neem je mee en wat laat je liggen?
Vier je de herfst mee? In de botanieboekjes bij het botaniekastje vind je tal van voorbeelden en verwerkingen. De hele maand oktober zijn de downloads voor de helft van de prijs in het Monteshoppie. De gratis symboolkaartjes voor licht en water staan er ook klaar.
Bij TimeTEX krijg je 20% korting op alle botaniepuzzels: de standaard, het kastje met de inlegfiguren en de kaarten met kastje. Bij het bestellen in de webshop van TimeTEX vul je in het opmerkingenveld 20% MM korting in.
Een kast met dichte laatjes vertelt niets, een kind met een blad in de hand wel.